انواع رزوه پیچ


از نظر مهندسی و ابزاری، بیش از 125 نوع رزوه وجود دارد که آشنایی با 30 نوع از آنها برای صنعتگران کافی است. اتصالات مکانیکی مانند پیچ ها دارای رزوه خارجی بوده و مهره ها و سوراخ های رزوه شده دارای رزوه داخلی هستند. رزوه از سه قسمت ریشه، قله و پهلو تشکیل شده است تصویر 1 و زاویه معمول هر رزوه در سیستم متریک، 60 درجه است.

اجزای رزوه

تصویر 2

دنده ریز

تصویر 1



رزوه یا دنده به دو دسته تقسیم میشوند: الف)دنده درشت (Course) و ب)دنده ریز(Fine) تصویر 2


مزایای دنده ریزها :


الف)نسبت به دندانه درشت ها (البته با قطر مساوی) به دلیل سطح مقطع تنش بیشتر(As) و قطر ریشه (Minor Diameter)بزرگتر، استحکام مکانیکی بیشتری دارند،

ب)به علت کوتاه تر بودن طول دامنه و دارا بودن سطح تماس بیشتر، تمایل به لقی کمتری دارند بنابراین می توان از آنها در بارهای دینامیک نیز استفاده نمود،

ج)به دلیل طول گام کمتر، امکان انجام تنظیمات دقیق تری را در تجهیزات حساس فراهم می کنند،

د)نسبت به دنده درشت ها، گشتاور کمتری نیز دارند تا به پیش تنیدگی معینی برسند،

ه)ایجاد رزوه های ریز(Tapping)از آلیاژهای با سختی بالا، آسان تر می باشد.


معایب دنده ریزها :


الف)آسیب پذیری بیشتری دارند

ب)طول درگیری رزوه در دنده های ریز باید بیشتر باشد

ج)برای نصب و مونتاژهایی با سرعت بالا مناسب نیستند

د)تولید دشوار و هزینه زیادی دارند

ه)مقاومت به خستگی کمتری نسبت به دنده درشت ها دارند

و)در مقابل کچل شدن رزوه ها(Stripping) مقاومت کمتری از خود نشان می دهند.

در شرایط عادی، استفاده از پیچ دنده درشت ترجیح داده میشود، مگر اینکه در طراحی، استفاده از پیچ دنده ریز ذکر شود. میزان پیشروی رزوه بسته به هندسه و زاویه آن متفاوت است. این موضوع در تصویر 3 مقایسه شده است. در پیچ های Single Thread، میزان پیشروی رزوه (Lead) برابر گام است و در پیچ های Double Thread، هر یک دور کامل معادل 2 گام است. در پیچ های سه رزوه، هر یک دور کامل، معادل 3 گام است.

lead

تصویر 3


رزوه ها از نظر شکل هندسی و ابعاد، به انواع گوناگونی بر روی پیچ ایجاد می شوند که برخی از آنها عبارتند از :

1)رزوه مثلثی 2)رزوه تخت 3)رزوه یونیفاید 4)رزوه مربعی 5)رزوه ذوزنقه ای 6)ویت ورث 7)رزوه مارپیچ 8)رزوه گرد 9)رزوه دره ای

از انواع این رزوه ها، برخی از آنها کاربرد خاص داشته و برخی منسوخ شده اند.

رزوه

رزوه
رزوه

رزوه
رزوه

اساس طراحی پروفیل های گوناگون، مقاومت مکانیکی، سرعت نصب، مقاومت به تنش و ترک، ایجاد اصطکاک و قفل مکانیکی می باشد. رزوه ها کاربردهای مختلفی دارند مثلا نوعی از آن، مخصوص از بین بردن پوشش داخل سوراخ در هنگام نصب است.تصویر 4 این نوع رزوه را که عمدتا در سازه های فلزی کاربرد دارد، نشان می دهد.

رزوه رنگ بر

تصویر 4


راست گرد و چپ گرد بودن پیچ ها :


اگر مهره را بتوان در جهت عقربه های ساعت حول پیچ چرخاند و محکم نمود، پیچ را راست گرد (Right-hand) گویند و اگر مخالف جهت عقربه های ساعت باشد، چپ گرد (Left-hand) گوییم. اغلب پیچ ها، راست گرد هستند مگر در موارد خاص مانند پدال دوچرخه که با رزوه چپ گرد ساخته شده و هرچه پدال بیشتر می چرخد، پیچ محکم و ایمن تر می گردد. در صورت چپ گرد بودن رزوه، تولید کننده باید توسط درج فلشی بر روی گل پیچ و یا مهره آنرا مشخص نماید.تصویر 5 سطح مقطع رزوه های چپ گرد و راست گرد را نشان می دهد.

رزوه ها

تصویر 5


رابطه ریشه، عمق و طول رزوه :


اگر عمق رزوه (ریشه) به جای تخت بودن، منحنی شکل باشد، مقاومت پیچ نسبت به خستگی بیشتر شده ولی اصطکاک و انتقال نیرو کمتر می شود. روابط کلی عمق، زاویه ریشه و گام در پیچ های معمولی متریک، به شرح زیر می باشد.

روابط رزوه ها
scroll